تقدیم به حسین خوش نیت اولین نویسنده کتاب پیرامون فداییان اسلام

معترفم دوره ای از زندگی ام را متاثر از شهید نواب صفوی و فداییان اسلام بوده ام. به مناسبت سالگرد شهادت مرحوم نواب صفوی شایسته دیدم برای ادای دین به این شهید عزیز و متناسب با مطلب قبل، گریزی به این تشکیلات الهی بزنم. طبعا هر تشکیلاتی از زوایای مختلف قابل بررسی است و من در این کوتاه صرفا به مقایسه شهید با ایه الله پرداخته ام.

چه کسی است که در عظمت جایگاه آیه الله العظمی بروجردی تردید داشته باشد؟ ایشان آخرین مرجع تقلیدی بود که به درجه مرجعیت عامه شیعیان دست یافت. در عین حال چه کسی است که در صداقت نیت و اخلاص شهید نواب صفوی و یارانش شک داشته باشد؟ کسی که به تعبیر رهبری عزیز اولین شعله های انقلاب را در دل ها کاشت. اما شور آرمانی شهید نواب با مصلحت سنجی آینده نگر ایه الله بروجردی در یک قالب نمی گنجید. ایه الله خود را در جایگاه زعامت و حفاظت از شیعه و حوزه علمیه  می دید و با خاطرات تلخی که از مشروطه و اعدام شیخ فضل الله داشت وظیفه را حفظ وضع موجود و تربیت اسلام شناس می دانست. شهید نیز در جایگاه دین مداری جوان، آرمانگرا و دغدغه مند برای حفظ دین وظیفه خود را اقدام عملی می دانست.

هر دو در اعتلای تاریخ شیعه نقش غیر قابل انکاری داشتند. یکی نسل معظمی از اسلام شناسان و مربیان دینی تربیت کرد و دیگری نسلی پرشور و شجاع. ایه الله نگذاشت چراغ علمی دین خاموش شود و شهید نگذاشت چراغ غیرت و شهامت. اما ضعف های اجتماعی هر کدام باعث شد نتوانند به هدف غایی خود دست یابند. ایه الله به قدری محافظه کار شده بود که حاضر نبود کوچکترین ضربه ای به رژیم ضد دین پهلوی بزند و نواب چنین تند و بی تدبیر عمل می کرد که حتی دیندارانی چون ایه الله کاشانی را تحمل نمی کردند. . . . . همین ضعف ها باعث شد، تاریخ نام شان را نه به بزرگی شخصیت شان ثبت کند. سخن بسیار است. بماند.

امام خمینی تلفیقی بودند از این دو اسطوره. حافظ دین و غیور و انقلابی. امام با علم به اینکه تا انقلاب روحی و درونی شکل نگیرد انقلاب ظاهری تاثیر ماندگاری ندارد به "تربیت" "نسل انقلابی" اقدام کردند. امام راحل عظیم الشان در عین اختلافات روشی و فکری که به قطع ارتباط نیز انجامید، همواره احترام ایه الله بروجردی را حفظ می کردند و در عین تلاش برای حفظ شهید نواب هیچگاه اقدامات او را تایید نکردند.

به خاطر موهبت درک عصر خمینی کبیر خدا را شکر کنید.

--------------------------------------------------------------------

پی نوشت: ( حاشیه برابر با اصل!)

2) هنوز هم عاشقانه نواب صفوی را می ستایم با این تفاوت که نسبت به ایه الله بروجردی بدبینی ام مرتفع شده است. به قدری ذوب در فداییان بودم که وقتی از کنار مقبره ایه الله بروجردی رد می شدم نه تنها فاتحه ای نمی خواندم که بد و بیراه هم می گفتم. امیدوارم خدا مرا ببخشد.

 3) سال 78 ترم سوم دانشگاه درس روش تحقیق ارایه شد و من موضوع فداییان اسلام را انتخاب کردم. در حین تحقیق موضوع چنان برایم جذاب شد که شش ماه دایم در کتابخانه ها سپری کردم. حاصل آن کتابی شد که ابتدا توسط مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما و سپس بوستان کتاب دفتر تبلیغات اسلامی چاپ شد. بدون توجه به سلیقه من نام کتاب "سربداران بیدار" گذاشته شد و من آن زمان چنان شیفته وار چشم انتظار چاپ کتاب بودم که مخالفت جدی نکردم! اکنون که به کتاب مراجعه می کنم می بینم چقدر ناقص است. بخشی از آن به کم اطلاعی و کم تجربگی من در سال دوم دانشگاه ربط دارد و بخشی از آن به نبود منبع. تا آن زمان فقط و فقط در سال 1361 یک کتاب مستقل پیرامون فداییان اسلام نوشته شده بود. ولی اکنون به لطف خدا ده ها منبع جامع پیرامون فداییان موجود است.

5) جالب است بدانید اختلافات شهید و ایه الله تا جایی پیش رفت که بر سر ورود جنازه رضاشاه به قم، فداییان به قصد کشت از سوی اطرافیان ایه الله مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. نواب نیز در حرم حضرت معصومه به روی چهارپایه ای می رود و در خطبه ای مفصل ایه الله را نفرین می کند.

6) از عجایب زندگی مرحوم امام خمینی این است که ایشان چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب حتی یک بار در تایید یا رد فداییان اسلام و نواب صفوی سخن نگفتند و شهید نواب صفوی تنها طلبه شهید قبل از انقلاب است که امام صلاح بر گذشتن از نامش داشتند. شاید ایشان الگو شدن تیپ رفتارهای شهید را به صلاح پیش و پس از انقلاب نمی دانستند.